miażdżyca kończyn dolnych

STRONA GŁÓWNA

  

 

     Miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych,
 

Wyjaśnienie co to jest i jakie są konsekwencje tej choroby w rozmowie z panem profesorem Pawłem Chęcińskim - prezesem Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej, kierownikiem Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Angiologii Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.



Panie profesorze, ponieważ tematem naszej rozmowy będzie miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych, dlatego dla wprowadzenia proszę o kilka zdań na temat samej miażdżycy.



•Czy miażdżyca podobnie jak starzenie się jest procesem nieuchronnym?
Miażdżyca jest chorobą, którą możemy znaleźć u każdego człowieka. Różnica polega tylko na tym, że u jednych ludzi ten proces jest bardziej nasilony, a u innych znacznie mniej. Zmiany miażdżycowe znajdowano nawet w czasie sekcji zwłok noworodków. W dużych naczyniach znajdowano je także u młodych ludzi, np. u żołnierzy amerykańskich, którzy zginęli na wojnie w Wietnamie. To byli osiemnasto, dwudziestoletni, bardzo młodzi chłopcy! Dlatego to odkrycie, dokonane w latach sześćdziesiątych było takie szokujące. Wykonane wtedy sekcje zwłok ujawniły, że ci młodzi mężczyźni mieli zmiany miażdżycowe, takie, jakich występowania oczekiwano u osób znacznie starszych. W przypadku tych żołnierzy, na powstanie u nich zmian miażdżycowych niewątpliwie miał wpływ również ogromny stres, będący jednym z czynników ryzyka powstawania miażdżycy. Ale niewątpliwie miażdżyca jest chorobą, która towarzyszy nam właściwie od urodzenia aż do śmierci. Z tym, że oczywiście są pewne uwarunkowania genetyczne, pewne predyspozycje, które sprzyjają jej powstaniu.


•Co sprzyja rozwojowi miażdżycy?
Do czynników ryzyka miażdżycy zalicza się: nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, palenie tytoniu, otyłość, nieruchliwy tryb życia, pewne zaburzenia hormonalne. Jest wiele takich czynników, które decydują o tym, że procesy miażdżycowe przebiegają szybciej. Ale oczywiście czynnik genetyczny odgrywa tutaj bardzo dużą rolę. Dlatego mamy chorych, którzy ewidentnie manifestują miażdżycowe niedokrwienie, czy to kończyn, czy innych narządów wewnętrznych i mają dwadzieścia parę lub trzydzieści lat, ale obserwujemy również pacjentów, którzy są operowani, czy leczeni z innego powodu - liczą osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt lat i zaawansowanie miażdżycy u nich jest minimalne!

Eliminacja trzech podstawowych czynników ryzyka, a więc: hipercholesterlolemii, nadciśnienia tętniczego i palenia tytoniu – zaowocuje na pewno spowolnieniem miażdżycy, zmniejszeniem ryzyka zawału serca, udaru mózgu, niedokrwienia mózgu, czy też niedokrwienia kończyn dolnych.


•Jednym z objawów niedokrwienia kończyn dolnych jest chromanie przestankowe. Na czym to polega?
Chromanie przestankowe jest to ból, który występuje podczas chodzenia. Dzieje się tak, dlatego, że do prawidłowej pracy mięśni potrzebny jest dopływ odpowiedniej ilości tlenu i substancji odżywczych - umożliwiających im efektywne funkcjonowanie. W przypadku wystąpienia zwężenia tętnic lub ich niedrożności, do mięśni dopływa zbyt mało krwi. W związku z tym ich praca może być wykonywana tylko tak długo, jak długo wystarcza tlenu i substancji odżywczych. Gdy ich brakuje niedokrwiony mięsień zaczyna niedomagać, przestaje pracować. Objawia się to dokuczliwym bólem. Obserwujemy, że chory może przejść jakiś dystans, po czym musi się zatrzymać i odpocząć, co pozwala produktom, które powstały w wyniku metabolizmu niedokrwionego mięśnia odpłynąć z tego miejsca. Dopłynięcie do mięśni odpowiedniej ilości tlenu i substancji odżywczych umożliwia im wznowienie pracy i dalsze chodzenie choremu. Chromanie zaczyna się od kilkuset metrów, czasem od kilometra - wszystko zależy od aktywności pacjenta. Zdarzają się chorzy, którzy mają objawy chromania po dwustu metrach, ale nawet o tym nie wiedzą, ponieważ poruszają się samochodem, do którego wsiadają i z którego wysiadają, pieszo przemierzając, na co dzień bardzo krótki dystans.


•Jakiej części populacji dotyczy chromanie przestankowe i dlaczego niedokrwienie kończyn dolnych atakuje częściej panów?
Występowanie miażdżycy kończyn dolnych w zależności od przedziału wiekowego dotyczy od kilku do kilkunastu procent populacji i rośnie wraz z wiekiem. Rzeczywiście chromanie przestankowe trochę częściej występuje u mężczyzn, ale te dysproporcje zaczynają się coraz bardziej zacierać i coraz więcej kobiet cierpi z powodu takich dolegliwości, jak chromanie przestankowe. Spowodowane jest to tym, że pań dotyczą w coraz większym stopniu te same czynniki ryzyka, które wcześniej dotyczyły głównie panów. Myślę o paleniu tytoniu, długotrwałym stresie itp. Okazuje się też, że ochronna rola żeńskich hormonów estrogenów - w przypadku miażdżycy wcale nie jest aż tak znacząca, jak do tej pory uważano. Dlatego coraz więcej kobiet doznaje zawału serca, udaru mózgu, i coraz więcej pań ma również problemy z niedokrwieniem kończyn m.in. z tym objawem, jakim jest chromanie przestankowe. Emancypacja sprawiła, że kobiety stały się aktywne podobnie jak mężczyźni i w związku z tym zaczęły być poddawane takiemu samemu rodzajowi stresów oraz stosować takie same używki jak płeć brzydka. W dawnych czasach było przecież nie do pomyślenia, aby panie paliły papierosy! Ostatnie dziesięciolecia pokazały, że za równouprawnienie kobiety płacą wysoką cenę - w postaci pogorszenia stanu zdrowia.




•Jakimi kryteriami ocenia się stadium zaawansowania miażdżycy kończyn dolnych?
Podział objawów klinicznych wg Fontaine’a obejmuje: I stopień niedokrwienia, czyli bezobjawowe zmiany w tętnicach - nieodczuwalne przez chorego, następnie II stopień - gdy chory zaczyna odczuwać chromanie. Stopień II dzielimy na dwa podpunkty a i b. Stopień II a - wyznacza dystans przejścia bez odczuwania przez chorego bólu powyżej 200 metrów, natomiast stopień II b - dystans poniżej 200 metrów. Stopień III charakteryzuje ból spoczynkowy, gdy tak mało krwi dopływa do chorej kończyny, że już nie wystarcza nawet do spoczynkowej przemiany materii, a chory musi opuszczać nogę poza łóżko, żeby, chociaż siłą ciężkości wspomóc zaburzone krążenie. Początkowo występują tu bóle nocne, bo gdy pacjent stoi lub wolno się porusza - ból jest mniejszy. Natomiast, kiedy chory kładzie kończynę i przepływa przez nią mniej krwi - odzywają się bóle spoczynkowe, które przechodzą w stały silny ból wymagający interwencji lekarza. Wreszcie IV stopień niedokrwienia wg Fontaine’a - są to owrzodzenia, zmiany martwicze - ewidentne zmiany troficzne, czyli zaburzenia odżywienia tkanek. Naturalny przebieg tej choroby niedokrwiennej jest taki, że najpierw pojawia się chromanie przestankowe, potem ból spoczynkowy, a później martwica dystalnych części, ponieważ gdy nie dopływa krew bardzo łatwo dochodzi do zakażenia niedokrwionych tkanek, martwicy i do konieczności amputacji.


 

                                                                      STRONA GŁÓWNA